Een puzzel van duizenden tegels

Amsterdam is sinds een paar maanden een bijzondere fiets- en voetgangerstunnel rijker. In de Cuyperspassage naast het Centraal station is een Delfts Blauw tegeltableau van 110 meter lang te aanschouwen. Tegelzetter en Bouwmaatklant Andries Planting uit Lemmer had de taak om de bijna 80.000 tegels op de juiste plaats aan te brengen. Tegen welke uitdagingen liep hij aan?

Grote en kleine koopvaardijschepen, haringvissers met grote netten, woeste golven, zeemeeuwen; het is allemaal te zien op het Delfts Blauwe tegeltableau van 110 meter lang en tien meter breed in de Cuyperspassage naast station Amsterdam Centraal. Een gigantische klus volgens tegelzetter Andries Planting (62), die de tegels aanbracht in opdracht van Koninklijke Tichelaar Makkum, Nederlands oudste producent van ambachtelijk sieraardewerk. ‘Ik noem het ook wel de grootste puzzel ter wereld.’ Een tegeltableau uit het begin van de 18e eeuw van tegelschilder Cornelis Bouwmeester, te zien in het Rijksmuseum, vormde de inspiratiebron. Aan Planting de taak om de bijna 80.000 tegels een voor een op de juiste plek aan te brengen. ‘Ik ben nauw betrokken geweest bij het inpakken van het keramiek en de nummering van de tegels. Als je duizenden tegels in handen krijgt, wil je weten waar ze moeten komen. Het tableau is opgedeeld in verschillende segmenten van ongeveer dertig tegels breed, die allemaal een nummer kregen. Ik legde de tegels telkens op nummer klaar, plakte ze tegen de wand en controleerde of ze op de juiste plaats zaten.’

Wist u dat er 33.000 vloertegels en  46.000 wandtegels zijn gebruikt voor dit project?

Uitdagingen genoeg

Planting had ongeveer vier maanden de tijd om de 33.000 vloertegels en 46.000 wandtegels aan te brengen. Dat bracht een tijdsdruk met zich mee, maar hij is wel wat gewend. Naast het betegelen van badkamers en keukens, werkt Planting in opdracht van Koninklijke Tichelaar Makkum regelmatig mee aan grote projecten in binnen- en buitenland. De fiets- en voetgangerstunnel in Amsterdam was een van zijn mooiere klussen, maar geen gemakkelijke. ‘Het tegeltableau in de tunnel loopt over in het plafond en dat was een uitdaging. Ik moest eerst de lijm tegen het plafond smeren, dan de tegels er tegenaan plakken en vervolgens voegen. Als je je lichaam maar een kwartslag draait, zit de tegel al verkeerd. Voor een wand sta je recht, maar bij een plafond werk je boven je hoofd. Dat was niet de enige uitdaging waar we voor stonden. Als je de tunnel ingaat, loop je eerst wat naar beneden en na een tijdje wordt de ondergrond vlak. Ik moest het tegelwerk daarop aanpassen en heb twee verticale rijen tegels aan beide kanten aangesneden, zodat de afbeelding mooi meeloopt met de tunnel. Dat moest absoluut goed gaan, want anders klopte het tableau niet meer. Best spannend, maar het is hartstikke mooi geworden.’

Vandalisme

De fiets- en voetgangerstunnel is sinds eind 2015 in gebruik door het publiek en verbindt het centrum van Amsterdam met het IJ. Voor de ondergrond werd gewerkt met Aquapanel van Knauf en alle verwerkingsproducten zijn geleverd door Eurocol BV. ‘Voor buitenprojecten werk ik samen met Eurocol. Zij stellen vooraf een technisch rapport op en adviseren welke producten ik het beste kan gebruiken. Eurocol geeft een garantie af over de levensduur van de producten, waardoor ik geen risico loop als er iets kapot gaat.’ Aangezien het om een openbare ruimte gaat, waren er een aantal vereisten waar de tegels aan moesten voldoen. ‘We hebben gebruik gemaakt van dubbelhard gebakken tegels, die vorstbestendig zijn. Daarnaast moesten we rekening houden met vandalisme. De tegels hebben een anti-graffiti laag, waardoor de verf niet in de tegel kan trekken en met een hogedrukspuit te verwijderen is. De tegels in het voetgangersgedeelte zijn voorzien van een speciale coating tegen vuil en zijn ongeglazuurd, anders waren ze te glad om overheen te lopen. In het midden van de vloer zit een strook van 50 cm breed met speciale blindengeleidetegels. De tunnel moet tenslotte voor iedereen goed toegankelijk zijn.’ Na vier maanden keihard werken werd de oplevering gehaald en was Planting blij met zijn volgende klus: een badkamer betegelen. ‘Die afwisseling tussen grotere en kleinere klussen bevalt mij hartstikke goed. Een badkamer betegelen doe je alleen en je hebt weer met andere uitdagingen te maken. Een raam waar je rekening mee moet houden of de combinatie van verschillende soorten tegels. Ik doe het met even veel plezier als een complexe klus, want ook een kleine klus kan leiden tot iets groters. Ik zeg altijd: ‘Ik kom net zo graag langs voor vier tegels boven het aanrecht!’

 

 

Meer lezen